Browse Items (2829 total)

ภาคต้น แปลเป็นภาษาไทย

หนังสือพระภิกขุปาฏิโมกข์ตัวขอมฉบับนี้จัดพิมพ์ตามฉบับใบลานและสอบกับฉบับตัวพิมพ์ไทย ได้ถวายพระสาสนโสภณวัดราชประดิษฐ์ และพระปริยัติธรรมธาดา (แพ เปรียญ) ตรวจแก้ พระภิกขุปาฏิโมกข์หมายถึงศีลของพระภิกษุที่บวชในพระพุทธศาสนาที่ต้องถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด

หนังสือสวดมนต์ฉบับนี้พระธรรมไตรโลกาจารย์ (ญาณวร) วัดเทพศิรินทราวาสได้ชำระโดยพระมติของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาวชิรญาณวโรรสตามฉบับของสมเด็จพระสังฆราช (ปุสสเทว) วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมารามซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างเพื่อพระราชทานแก่พระอารามทั้งหลาย

นวโกวาทหมายถึงโอวาทเพื่อผู้บวชใหม่ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส วัดบวรนิเวศวิหารแต่งขึ้นสำหรับสั่งสอนอบรมภิกษุสามเณรบวชใหม่ หนังสือนวโกวาท มี ๓ ส่วน ส่วนต้นเป็นวินัยบัญญัติหรือศีลของภิกษุ ส่วนกลางเป็นธรรมวิภาคคือธรรมที่ต้องคัดจัดไว้เป็นหมวดหมู่ และส่วนหลังเป็นคิหิปฏิบัติคือหลักปฏิบัติและหลักควรเว้นสำหรับคฤหัสถ์หรือชาวบ้าน

หนังสือต้นบัญญัตินี้หม่อมเจ้าสถาพรพิริยพรตแปลจากมหาวิภงค์คัมภีร์พระวินัยปิฎกตั้งแต่ต้นเรื่องจนถึงสิกขาบทพุทธบัญญัตินั้นๆ ตามที่มีในพระปาฏิโมกข์ ได้นำถวายสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสทรงตรวจแก้ไขเพิ่มเติม พุทธบัญญัติหมายถึงกฎระเบียบ ข้อบังคับที่พระพุทธเจ้าตั้งไว้เป็นระเบียบการปกครองพระภิกษุและภิกษุณีว่าด้วยเหตุแห่งการบัญญัติพระวินัยแต่ละข้อเกิดขึ้นจากการที่มีภิกษุหรือภิกษุณีประพฤติ
ไม่ถูกต้องไม่เหมาะสมหรือประพฤติเสียหายขึ้นจนชาวบ้านพากันตำหนิโพนทะนา ทรงรับทราบแล้วจึงให้ประชุมสงฆ์ ไต่สวนได้ความจริงแล้วจึงทรงบัญญัติเป็นข้อห้ามไว้ การบัญญัติพระวินัยของพระพุทธเจ้ามีลักษณะเช่นนี้ทั้งหมดอาศัยเหตุนี้หนังสือเล่มนี้จึงมีชื่อว่า “ต้นบัญญัติ”

ชาดก เป็นเรื่องที่มีมาก่อนพุทธกาลเป็นชีวประวัติในชาติก่อนของพระพุทธเจ้าสมัยที่พระองค์เป็นพระโพธิสัตว์บำเพ็ญบารมีเพื่อตรัสรู้ ชาดกมีสองประเภทคือปัญญาสชาดกและนิบาตชาดก นิบาตชาดกเป็นชาดกในพระไตรปิฎกมี ๕๐๐ เรื่อง แบ่งออกเป็นหมวดๆ ตามจำนวนคาถานับตั้งแต่ ๑ คาถาถึง ๘๐ คาถา ชาดกที่มี ๑ คาถาเรียกว่าเอกนิบาตชาดก ๒ คาถาเรียกว่าทุกนิบาตชาดก ๓ คาถาเรียกว่า ตักนิบาตชาดก ๔ คาถาเรียกว่าจตุคนิบาตชาดก ๕ คาถาเรียกว่า ปัญจกนิบาตชาดก ชาดกที่มีเกิน ๘๐ คาถาขึ้นไปเรียกว่ามหานิบาตชาดก ชาดกที่มี ๑๐ เรื่องเรียกทศชาติหรือพระเจ้าสิบชาติ ปัญจกนิบาตชาดกเล่มนี้ หม่อมเจ้าพร้อมได้แปลจากภาษามคธแปลเป็นสำนวนเทศนาและมีภาษามคธเดิมประกอบด้วยสำหรับผู้รู้ภาษามคธ

หนังสือทุก์กนิบาตชาดกรวมมี ๑๐ วรรคๆ ละ ๑๐ เรื่อง ในเล่มนี้ ว่าด้วยเรื่องชาดกต่างๆ ๓ วรรค คือ ทีฬหวรรคมี ๑๐ ชาดก สันถวรรคมี ๑๐ ชาดก และกัลป์ยาณธัม์ม มี ๑๐ ชาดก

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระราชนิพนธ์เป็นภาษาอังกฤษเมื่อครั้งทรงพระอิศริยยศเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชประทับทรงศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด เมื่อได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติพระยาบุรีนวราษฐ์ (ชวน สิงหเสนี) ราชเลขานุการในพระองค์ได้แปลเป็นภาษาไทย ด้วยเห็นว่ามีการแปลเป็นภาษาฝรั่งเศสแล้ว และถวายร่างคำแปลเพื่อทรงตรวจแก้ไข ได้ทรงพระกรุณาทรงตรวจแก้เกือบจบแต่เสด็จสวรรคตเสียก่อน พระองค์ทรงรวบรวมเรื่องราวในการสืบราชสมบัติโปลันด์จากที่ต่างๆ เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาประวัติศาสตร์ยุโรปในศตวรรษที่ ๑๘

รวมพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อครั้งยังมิได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ ๘ เรื่อง คือ เรื่องเหาะเหิรเดิรอากาศ เรื่องความดื้อของคนเรา เรื่องสุนทรความตามสวัสดิรักษา เรื่องทำตามพินัยกรรม เรื่องทดลองความไหวพริบ เรื่องยาตัวเบา เรื่องรายงารการประชุมปาลิเมนต์สยาม และนิทานกระทู้เรื่องตุ๊กะตุ่น

ตำราพิธีกงเต๊ก พิธีเชิญวิญญาณ พิธีสังเวย พิธีข้ามสะพาน พิธีทิ้งกระจาด เป็นต้น และว่าด้วยพิธีทำกงเต็ก ๕๐ วัน ๑๐๐ วัน พิธีกฐินของพระสงฆ์อนัมนิกาย