Browse Items (18164 total)

หนังสือพระภิกขุปาฏิโมกข์ตัวขอมฉบับนี้จัดพิมพ์ตามฉบับใบลานและสอบกับฉบับตัวพิมพ์ไทย ได้ถวายพระสาสนโสภณวัดราชประดิษฐ์ และพระปริยัติธรรมธาดา (แพ เปรียญ) ตรวจแก้ พระภิกขุปาฏิโมกข์หมายถึงศีลของพระภิกษุที่บวชในพระพุทธศาสนาที่ต้องถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด

หนังสือสวดมนต์ฉบับนี้พระธรรมไตรโลกาจารย์ (ญาณวร) วัดเทพศิรินทราวาสได้ชำระโดยพระมติของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาวชิรญาณวโรรสตามฉบับของสมเด็จพระสังฆราช (ปุสสเทว) วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมารามซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างเพื่อพระราชทานแก่พระอารามทั้งหลาย

นวโกวาทหมายถึงโอวาทเพื่อผู้บวชใหม่ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส วัดบวรนิเวศวิหารแต่งขึ้นสำหรับสั่งสอนอบรมภิกษุสามเณรบวชใหม่ หนังสือนวโกวาท มี ๓ ส่วน ส่วนต้นเป็นวินัยบัญญัติหรือศีลของภิกษุ ส่วนกลางเป็นธรรมวิภาคคือธรรมที่ต้องคัดจัดไว้เป็นหมวดหมู่ และส่วนหลังเป็นคิหิปฏิบัติคือหลักปฏิบัติและหลักควรเว้นสำหรับคฤหัสถ์หรือชาวบ้าน

หนังสือต้นบัญญัตินี้หม่อมเจ้าสถาพรพิริยพรตแปลจากมหาวิภงค์คัมภีร์พระวินัยปิฎกตั้งแต่ต้นเรื่องจนถึงสิกขาบทพุทธบัญญัตินั้นๆ ตามที่มีในพระปาฏิโมกข์ ได้นำถวายสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสทรงตรวจแก้ไขเพิ่มเติม พุทธบัญญัติหมายถึงกฎระเบียบ ข้อบังคับที่พระพุทธเจ้าตั้งไว้เป็นระเบียบการปกครองพระภิกษุและภิกษุณีว่าด้วยเหตุแห่งการบัญญัติพระวินัยแต่ละข้อเกิดขึ้นจากการที่มีภิกษุหรือภิกษุณีประพฤติ
ไม่ถูกต้องไม่เหมาะสมหรือประพฤติเสียหายขึ้นจนชาวบ้านพากันตำหนิโพนทะนา ทรงรับทราบแล้วจึงให้ประชุมสงฆ์ ไต่สวนได้ความจริงแล้วจึงทรงบัญญัติเป็นข้อห้ามไว้ การบัญญัติพระวินัยของพระพุทธเจ้ามีลักษณะเช่นนี้ทั้งหมดอาศัยเหตุนี้หนังสือเล่มนี้จึงมีชื่อว่า “ต้นบัญญัติ”

ชาดก เป็นเรื่องที่มีมาก่อนพุทธกาลเป็นชีวประวัติในชาติก่อนของพระพุทธเจ้าสมัยที่พระองค์เป็นพระโพธิสัตว์บำเพ็ญบารมีเพื่อตรัสรู้ ชาดกมีสองประเภทคือปัญญาสชาดกและนิบาตชาดก นิบาตชาดกเป็นชาดกในพระไตรปิฎกมี ๕๐๐ เรื่อง แบ่งออกเป็นหมวดๆ ตามจำนวนคาถานับตั้งแต่ ๑ คาถาถึง ๘๐ คาถา ชาดกที่มี ๑ คาถาเรียกว่าเอกนิบาตชาดก ๒ คาถาเรียกว่าทุกนิบาตชาดก ๓ คาถาเรียกว่า ตักนิบาตชาดก ๔ คาถาเรียกว่าจตุคนิบาตชาดก ๕ คาถาเรียกว่า ปัญจกนิบาตชาดก ชาดกที่มีเกิน ๘๐ คาถาขึ้นไปเรียกว่ามหานิบาตชาดก ชาดกที่มี ๑๐ เรื่องเรียกทศชาติหรือพระเจ้าสิบชาติ ปัญจกนิบาตชาดกเล่มนี้ หม่อมเจ้าพร้อมได้แปลจากภาษามคธแปลเป็นสำนวนเทศนาและมีภาษามคธเดิมประกอบด้วยสำหรับผู้รู้ภาษามคธ